Kitap telif hakkı sorgulama, yayınlanmış kitabı olan ya da kitap yayınlatmak isteyen birçok kişinin merak ettiği konulardan birisidir. Gelin birlikte kitap telif sorgulama işlemlerinin ne olduğuna ve nasıl yapıldığına bakalım.

Kitap telif hakkı sorgulama

Kitap telif hakkı nedir?

Kitap telif hakkı nedir sorusunu yanıtlamadan önce telif hakkı nedir sorusuna bakmamızda fayda vardır. Telif hakkı, en kısa tanımıyla, kişi ya da kişilerin kendi düşünceleri ve eylemleri ile ortaya çıkardığı her türlü sanat eseri, bilgi, düşünce gibi ürünlerin çoğaltılması ve kullanılması hakkında ortaya çıkan ve kişi veya kişilere o ürünler hakkında hak sahipliği sağlayan hukuki kurallar bütünüdür. Buradan hareketle, kitap telif hakkı da bir yazarın kaleme almış olduğu eser hakkında sahip olduğu tüm haklar olarak rahatlıkla tanımlanabilir. Kitap gibi fikir ve sanat eserleri üzerindeki eser sahibi hakları için herhangi bir tescil işlemi gerekmez. Yani bir kitabın yazılması ve ortaya çıkmasıyla birlikte yazar o eser üzerindeki tüm telif haklarının doğal sahibi kabul edilir. Kitap telif hakkı, kitap sektörü ve yayıncılık dünyasındaki en temel haklardan birisidir. Bir yazarın, herhangi bir yayınevi ile anlaşma yapması da bu kitap telif hakkı üzerinden doğmaktadır. Bir yayınevinin o eseri kitaplaştırarak basması için, yazarın telif haklarını sözleşme çerçevesinde yayınevine devretmesi gerekmektedir. Bahse konu sözleşmede ise yazar ile yayınevi arasında telif koşulları hukuken belirlenir. Yani yazar, hangi hakları kendisinde tutacağını, devrettiği eserin hangi süre boyunca yayınevine devrettiğini ve talep ediyorsa şayet bu devirden kaynaklı olarak yayınevinin kazancının hangi oranda kendisine verileceğini bu sözleşme çerçevesinde hukuken tescil etmiş olur.

Kitap telif hakkı sorgulama

Kitap telif sözleşmesinde hangi haklar devredilir?

Bir yazarla yayınevi arasında yapılan sözleşme kapsamında, yazar yayıncıya birçok hakkını devretmektedir. Bunun temel nedeni, ilgili yayınevinin o kitabı basabilmesi, çoğaltabilmesi ve piyasa koşullarında ticari bir ürün olarak satabilmesi içindir. Kitap telifi sözleşmeleri 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümleri doğrultusunda yapılmaktadır. Bu kanun çerçevesinde, yazar yayınevine genel olarak şu hakları devreder:

  • Eserin basılması
  • Eserin yayınlanması
  • Eserin çoğaltılması
  • Eserin dağıtılması
  • Eserin satılması
  • Eserin temsil edilmesi
  • Eserin tanıtılması
  • Eserin işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan umumi araçlarla iletilmesi

Sözleşmelerde yazar ve yayınevi arasında üç yıllık beş yıllık gibi belirli bir süre eklenmeli ve süreler dolduğunda sözleşmemeler yenilenmelidir. Yine aynı sözleşme doğrultusunda, yayınevi elde ettiği kazançtan ilgili telif oranında yazara ücret ödemektedir.

Kitap telif oranı nedir?

Yazar ve yayınevi arasında yapılan sözleşmede elde edilecek gelir için yazarın ne kadar gelir edeceği mutlaka belirlenmelidir. Bazı sözleşmelerde yazar gelir elde etmek istemediğini beyan edebilirken, birçok sözleşmede ya doğrudan sabit bir ücret (her bir kitap için 2 TL kazanacaktır gibi) ya da kitabın fiyatı üzerinden bir yüzdelik dilim (eserin liste fiyatının yüzde yedisi gibi) koşullarda belirleniyor. Yayıncılık dünyasında pratikte, yazar telif oranları yüzde 0 ile 20 arasında değişebilmektedir. Bazı yayınevleri çeşitli şartlarda daha yüksek telif oranları sunmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken unsur, yüzdelik paya konu olacak fiyatın kapak fiyatı (liste fiyatı) mı yoksa yayınevinin dağıtım fiyatı mı olacağıdır. Altınız çizdiğimiz konu ayrı bir makale konusu olmakla birlikte, buna dair detayların hepsinin sözleşmede açık hükümlerle belirlenmiş olması gerekmektedir. Telif oranları hakkında detaylı bilgiler için blog sayfamıza bakabilirsiniz. Konunun genel çerçevesini aktardıktan sonra kitap telif hakkı sorgulama konusunun ne olduğuna ve nasıl yapıldığına geçebiliriz.

Kitap telif hakkı sorgulama nedir?

Kitap telif hakkı sorgulama, yayınlanan bir eserin kaç adet basıldığı ve hangi tarihler aralığında yayınlandığını sorgulama işlemidir. Yayınevleri, yazarlarla yaptıkları sözleşmelerle birlikte Kültür Bakanlığı’ndan kitabın yayınlanması için izin ve bandrol almak zorundadır. Kitap telif hakkı sorgulama dediğimiz işlem ise özünde kaç adet bandrol alındığının sorgulanması işlemidir. Alınan bandrol adeti üzerinden yayınevi yazara sözleşme şartlarında belirlenen koşullarda telif ödemelerini gerçekleştirir. Yayınevi ile yazar arasında kitabın kaç adet basıldığını belirleyen temel kıstas alınan bu bandrollerdir.

Bandrol sorgusu nasıl yapılır?

Yazarlar, sözleşme yaparak yayınevlerine devrettikleri eserler için alınan bandrol sayısını anlık olarak E-Devlet üzerinden takip edebilmektedirler. E-Devlete giriş yaptıktan sonra Eser Sahibi Olduğunu Kitaplara İlişkin Bandrol Bilgisi sayfasına giriş yaparak alınan bandrol sayılarını rahatlıkla görebilirsiniz. Sorgulama yaparken belirli bir tarih aralığı seçebileceğiniz gibi, tüm tarihleri de seçebilirsiniz. Bir yayınevi, sözleşmeyle birlikte Kültür Bakanlığı’ndan (ya da Kültür Bakanlığı’na bağlı YAYFED biriminde) bandrol aldığı zaman, alınan bandrol ile ilgili bilgiler anlık olarak sisteme kaydedilir. Yani, yayınevi kaç tane bandrol aldıysa anlık olarak görünebilir. Böylelikle yazarlar, kitaplarının kaç adet basıldığını takip edebilir ve yayınevi ile yaptıkları anlaşma doğrultusunda telif hakkı ücretlerini takip edebilirler.

Bunun yanı sıra yine Kültür Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nin sisteminden online olarak alınan tüm bandrollerin listesi de takip edilebilir.

Tüm bunlara ek olarak, korsan kitap üretimine engel olmak amacıyla kitabın üzerine yapıştırılan bandrolün bilgilerini herkes seri numarası ya da karekod taraması yaparak görebilir. Kültür Bakanlığı’nın mobil uygulaması olan Bandrol Sorgulama uygulamasını cep telefonuna indirdikten sonra ister kamera ile karekod okuma isterseniz bandrol seri numarasını manuel olarak girerek kitaptaki bandrolün doğru olup olmadığını teyit edebilirsiniz. Yapılan sorgulamada, yapıştırılan bandrolün yazar ismi, kitap ismi bilgileri yer almaktadır. Eğer kitaptaki bilgiler ile bandrol bilgileri uymuyorsa, yani bandrol sorgulamadaki eser ile kitaptaki eser farklıysa anında ilgili birimlere başvurarak soruşturma açılmasını talep edebilirsiniz. Kitap telif hakkı sorgulama ya da kitap bastırma ile ilgili merak ettiğiniz tüm soruları Loti Kitap iletişim sayfası üzerinden bizlere ulaşarak sorabilirsiniz.

Kategoriler: Blog

Whatsapp'tan Ulaş!